,Je kunt niet andermans wereld redden, zonder die van jezelf op het spel te zetten”, stelt auteur Maaike Olde Olthof. Volgens haar is dit de rode draad in haar boek. ,,Je zet altijd iets van jezelf in als je een ander wilt redden.” Maar hoe ver ga je daarin?
Tekst: Wilma Vervoort
Afbeeldingen: Maaike Olde Olthof
‘Vluchtvrouw’ is gebaseerd op een waargebeurd verhaal. Het boek speelt in de zomer van 2015. Anna is journaliste en geeft als vrijwilliger Nederlandse les in een asielzoekerscentrum. Haar beste leerling is Adam, een Syrische professor. Op een dag belt hij haar op. Zijn dochter is overleden en zijn zoon Fadi zit vast in Turkije. Omdat Fadi volwassen is, mag hij niet via gezinshereniging naar Nederland komen. Anna besluit te helpen. Ondertussen ziet ze haar huwelijk instorten.
Maaike: ,,Het verhaal is ontstaan toen ik in 2014 lesgaf in een asielzoekerscentrum. De ontmoetingen daar en de intensiteit van de vluchtelingencrisis hebben mij nooit echt losgelaten. Om privacy van de betrokkenen te beschermen, heb ik de namen en situaties in de roman veranderd. Nu, ruim twaalf jaar later, is de tijd eindelijk rijp om dit indrukwekkende, menselijke verhaal met iedereen te delen.”
Iedere vluchteling heeft een uniek verhaal
Met het boek wil ze laten zien dat er ‘echte mensen’ achter het vluchtelingenvraagstuk zitten. ,,Je hoort voornamelijk statistieken, algemene verhalen en cijfers, maar zelden de verhalen van de mensen zelf. Hun verhalen zijn net zo verschillend als die van andere mensen. Je kunt het niet op een hoop gooien. Als er maar één iemand is die na het lezen van mijn boek denkt: goh, daar heb ik nog nooit zo over nagedacht, dan ben ik al blij. Want het wordt echt tijd dat mensen zich dat gaan realiseren.”
Ze heeft een vluchteling geholpen, op een manier die wettelijk gezien strafbaar was. Maar inmiddels is dat ‘misdrijf’ verjaard. Heeft ze daarom zo lang gewacht met het schrijven van dit boek?
Geen deadline
,,Mijn hele leven wilde ik al een boek schrijven. Maar op het moment dat Fadi bij mij in de auto zat voelde ik: hierover wil ik gaan schrijven. In die tijd voelde ik me betekenisloos en ik wilde juist van betekenis zijn. Vervolgens duurde het alsnog meer dan tien jaar voordat het boek verscheen. Er gebeurde van alles in mijn eigen leven, waardoor ik niet de vrijheid voelde om echt lekker creatief bezig te zijn. Het eerste deel, Anna, was het moeilijkste, want dat gaat over mezelf. Ik voelde dat ik nog niet genoeg afstand had genomen van alles wat er gebeurd was. En ik wilde dat niet gaan forceren.”
Ze heeft dus ruim de tijd genomen, en ook achteraf bezien staat ze daar nog steeds achter. ,,Ik denk juist dat het goed is zo, het is niet voor niks geweest. Weet je, het is mijn eerste boek, en dat wilde ik niet door een deadline laten definiëren. En ja, natuurlijk had ik het liefst mezelf maandenlang ergens opgesloten en niets anders gedaan dan me compleet aan dat boek wijden. Maar goed, dat was gewoon geen optie.”
Grenzen aangeven
‘Je kunt niet andermans wereld redden, zonder die van jezelf op het spel te zetten’, die stelling vormt eigenlijk de rode draad van het boek. Maaike: ,,En je kunt je ook afvragen: hoe ver ga ik? Zeker als ik mezelf daarmee zou kunnen verliezen? Iemand helpen, dat doe ik al zo lang ik me kan herinneren. Maar waarom doe ik dat? Is dat mijn karakter? Of is dat toch omdat ik vind dat ik als kind zelf niet goed geholpen ben? Natuurlijk kun je niet alles op je jeugd blijven gooien, maar uiteindelijk komt het daar toch wel vandaan.”
Inmiddels weet ze naar eigen zeggen beter wat er speelt. Loopt ze zichzelf niet meer zo snel voorbij omdat ze de focus te veel op een ander heeft liggen. ,,Ik herken het nu eerder, maar ik vind het nog steeds lastig om nee te zeggen. Daarom ben ik eigenlijk het liefst samen met mijn kinderen; dan gedij ik het beste.”
Goede kritieken
,,Ik heb de echte Fadi laten lezen wat ik geschreven had. De eerste dag liet hij me weten dat ik ‘such a good writer’ was, maar daarna bleef het stil. Toen dacht ik wel: oh jee! Hij vindt het niks! Uiteindelijk heb ik hem na een dag of vier gebeld met de vraag of hij gewoon eerlijk wilde vertellen wat hij ervan vond. Toen bleek dat het helemaal niet ging over mijn schrijfstijl. Er waren gewoon weer zoveel emoties bij hem naar boven gekomen, die hij moest verwerken. Maar hij vond het verhaal mooi.”
Ze heeft inmiddels al meer positieve reacties ontvangen. ,,Mensen lezen het in een keer uit, zo gegrepen zijn ze door het verhaal.”
Vluchtvrouw van Maaike Olde Olthof is verkrijgbaar bij diverse boekhandels en uiteraard ook online.
Dit interview verscheen eerder in Vijftig+ Magazine. Meer interviews van mij lezen? Dat kan hier.